4.3.2013

Zachwycająca historia

 


Zapewne wiele historii zawartych w tej książce, choć raczej w formie anegdot, znamy. Filozofowie, wiedzą, że bez wina (w dużej ilości), sympozjon (w całej swej okazałości) nie mógł się odbyć. Nasi wschodni sąsiedzi mają niemal pewność, że demokratyczne reformy w Rosji zawdzięczamy, delikatnie rzecz ujmując, na wpół pijanemu Jelcynowi. Ale czy ktokolwiek wie lub pamięta, iż budowniczowie piramid otrzymywali dziennie kilka litrów piwa, co nie ujmowało im dokładności?


Napisana z rzadko spotykaną erudycją, ale też dogłębną znajomością tematu "Kulturowa historia alkoholu" Iaina Gately’ego zachwyca. Przy okazji należy pochwalić znakomite tłumaczenie Anny Kunickiej i redakcję Bogdana Barana. Bez ich ciężkiej pracy nie mielibyśmy tej swobody i radości, z którą pochłaniamy tę historię dziejów powszechnych. Naszą historię. Bowiem jak twierdzi Gately, alkohol jest konstytutywnym elementem kultury Zachodu, ale też jej najbardziej kontrowersyjnym składnikiem. Alkohol był i jest nadal obiektem często gwałtownych dyskusji. Jedni cenią jego zbawienny, inspirujący wpływ, inni wskazują na jego destruktywność. Gately nie staje po żadnej ze stron. Z niemal detektywistycznym zacięciem, jak twórca najlepszych kryminałów, pokazuje nam tę historię od strony badacza. Poczynając od sumeryjskiego poematu epickiego „Gilgamesz”, wciąga nas i nie wypuszcza. I w zasadzie nigdy nie wypuści, bowiem sami tę kulturową historię picia tworzymy, dopisując kolejne rozdziały jak gilgameszowy Enkidu, dla którego chmielowy trunek stał się źródłem szczęścia, czy też jak prości Egipcjanie, którzy również raczyli się piwem, choć ich władcy cieszyli się już smakiem wina, uważanego za produkt wyrafinowany, o boskiej proweniencji i symbol ich potęgi. W starożytnej Grecji wino było symbolem demokracji, jego picie było powinnością obywatelską, a podczas publicznych świąt (oinoptai) rozlewano je z wielką starannością, tak by każdy otrzymał należną porcję. Wino stawało zdecydowanie wyżej na drabinie bytów niż woda, która dla Greków "była tylko stratą czasu", choć z oczywistych powodów "bezsprzecznie pożywną". Podobnie do wody podchodzono w początkach XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, gdzie ludziom "cierpiącym z powodu picia wody" zalecano dodawać do niej wina. Jakże miłym dla wszystkich winolubów będzie fragment przemowy Jeffersona przed Kongresem, który zachwalając wino mówił, że jest ono "zaiste jedynym antidotum na zmorę whiskey". Wielkim zaskoczeniem dla czytelników będzie zapewne to, że w XVIII-wiecznej Szkocji wino uznawano za trunek bardziej patriotyczny niż whisky i podczas powstania jakobitów, gdy wznoszono toast za króla, kielichy były napełniane klaretem.

Gately dąży do jak najwierniejszego nakreślania rytuałów i obyczajowości związanych z piciem. Razem z nim obserwujemy relikty starych zwyczajów i pojawianie się w ich miejsce nowych. Jest w swojej manierze i dokładności niemal jak Dickens, choć nie wiemy czy tak jak on, posiłkował się przy pisaniu jakimkolwiek trunkiem. Jednak (o czym dowiadujemy się ze wstępu), podobnie jak Awerroes, arabski filozof, który wbrew Koranowi spożywał wino, gdyż było mu potrzebne "jeno po to, by mógł wyostrzyć swoje zalety", Gately wbrew swojej babce w alkoholu gustował, gdyż ten był (jest!) dla niego źródłem przyjemności, ale i pomocą dla strapionej duszy.

Omawiana książka pełna jest podobnych ciekawostek, anegdot, przytoczeń i cytatów. To w zasadzie niewyczerpane źródło wiedzy, kompendium będące kluczem do zrozumienia naszej historii. Posiłkując się Starobińskim, można powiedzieć, że to niezwykłe, antropologiczne studium, pokazuje, iż przyjemność, jaką daje alkohol, "nie zawsze jest rozwiązłością, wręcz przeciwnie, wiąże się z przebudzeniem istoty ludzkiej, jest zdobywczą energią, dzięki której świadomość (…) skupia się i poświęca światu oraz bliźnim". 

Iain Gately
Kulturowa historia alkoholu
Tłum. Anna Kunicka
Wyd. Aletheia 2011

Tomasz Kurzeja

Zdjęcia (1)

Warto przeczytać

Artykuł
Winiarski elementarz

  „Odkrywanie wina” brytyjskiej autorki Joanny Simon, wieloletniej autorki rubryki winiarskiej w The Sunday Times to kolejna na polskim rynku pozycja z cyklu ABC. Simon przeprowadza początkujących winomanów przez podstawy degustacji, serwowania i przechowywania wina oraz łączenia go z jedzeniem. Opisuje najważniejsze odmiany winorośli, techniki produkcji i regiony... więcej »

Artykuł
Tytus, harlekin i wino

Michael Böckler "Boska śmierć we Francji", "Vino Criminale", "Usłyszeć Verdiego i umrzeć" Tomasz Prange-Barczyński Hippolyt Hermanus, niemiecki psycholog policyjny po przejściach, umie nie tylko – niczym Louis de Funès w Skrzydełku czy nóżce – bezbłędnie rozpoznać Haut-Brion 1961 i dostrzec niewielki dodatek mourvèdre... więcej »

Artykuł
Love wine, drink better

Matt Skinner "Wino, moja pasja" Andrzej Daszkiewicz Urodzony w Australii Matt Skinner jest głównym sommelierem sieci restauracji „Fifteen” stworzonej przez gwiazdę telewizji kulinarnej Jamiego Olivera. Podobnie jak programy Olivera, książka Skinnera jest adresowana głównie do ludzi młodych, wychowanych na telewizji MTV. Jej głównym przesłaniem... więcej »

Artykuł
Lynch, Rosenthal, Osborne: Winne książki drogi

Wśród zalewającego światowy rynek morza książek poświęconych winu (oczywiście przesadzam, ale w porównaniu z polskim rachitycznym strumyczkiem nie zawsze pierwszej klasy czystości to, co dostają choćby czytelnicy anglosascy, rzeczywiście morzem może się wydawać) jeden ich rodzaj lubię szczególnie i chciałbym dziś zwrócić nań Państwa uwagę. Pamiętają państwo... więcej »

Artykuł
Bóg, człowiek, fermentacja

Jean-Robert Pitte "Wino i boskość" [Kiedy] powstało wino. Zasmakowali w nim mieszkańcy obszaru żyznego Półksiężyca, gdy – po przekroczeniu pewnego poziomu konsumpcji – doświadczali jego euforycznych, a nawet odurzających skutków. Łatwo zatem pojąć, dlaczego ów żywotny napój, powodujący nadto tak poważne skutki u swoich konsumentów... więcej »

Artykuł
Polak Węgier dwa bratanki

Wojciech Bońkowski József Laposa "Wina i tereny winiarsta na Węgrzech" Bardzo ładnie wydana z wieloma kolorowymi ilustracjami księga o węgierskim winiarstwie jest dwujęzyczna, angielsko-polska. Stanowi to nieocenioną pomoc w rozszyfrowaniu znaczenia wielu fragmentów tekstu. Książka zaczyna się od mocnego uderzenia na okładce, a dużą atrakcją jest naprzemienne... więcej »

Komentarze (0)

Brak komentarzy



Kalendarium imprez
27.10

Pt

Stilnovisti XII Grand Prix Magazynu Wino 2017

Tor Wyścigów Konnych Służewiec w Warszawie, Trybuna C

01.12

Pt

Festiwal Wina Bachanalia

Zamek Ryn, pl. Wolności 2, Ryn

Do góry

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER


Ta strona korzysta z ciastek - małych plików tekstowych przechowywanych na komputerze użytkownika - celem ułatwienia korzystania z serwisu poprzez zapisywanie informacji o takich akcjach użytkowników jak np zalogowanie. Aby dowiedzieć się więcej kliknij tutaj »

ZAMKNIJ