13.5.2014

Chorwacja - wina z krainy Tito

Okolice Zagrzebia to najmniej znana część winiarskiej Chorwacji. Tutejsze wina ustępują tym z Dalmacji, Istrii czy Slawonii, ale nie brak im charakteru i indywidualności.

Tito przechadza się po obejściu w rozpiętym płaszczu zarzuconym na ramiona. Nosi jasny mundur i ciemne okulary, pali, a może tylko ssie cygaro przed murowaną (pierwszą taką we wsi) chatą, w której przyszedł na świat, w samym środku przerobionego na skansen Kumrovca. Rosły, tęgi mężczyzna najwyraźniej dobrze się bawi, odgrywając rolę jugosłowiańskiego nababa (gra Tito późnego, skąpanego w socjalistycznym dobrobycie dewizowego kraju lat 1970.). Pija przy tym frankovkę opatrzoną portretem marszałka – chudą, kostyczną. A może po prostu w ten grudniowy dzień pod koniec 2012 r. brakuje nam do niej pršutu, czyli chorwackiej wersji prosciutto.

W środku kraju
Chorwacja Północno-Zachodnia, bo tak oficjalnie nazywa się skupisko kilku regionów winiarskich położonych wokół Zagrzebia, zajmuje górzysty obszar na północ od stolicy, zamknięty granicami ze Słowenią na północy i zachodzie, ograniczony rzeką Murą (granica z Węgrami) na wschodzie. Należą do niej także tereny na południe od stolicy, w stronę granicy z Bośnią.

Najważniejsze podregiony (vinogorje) w tej części kraju to Moslavina na wschodzie, Prigorje-Bilogora wokół Zagrzebia, Zagorje-Međimurje na północy, Pokuplje na południu i Pjesivica na zachód od stolicy.

Przeważają odmiany białe, znajdziemy sporo graševiny, choć nie tak esencjonalnej (i dobrej) jak w slawońskim Kutjevie i na wschodzie kraju. Dobrze udaje się tutaj riesling, pinot blanc, sauvignon, niekiedy chardonnay. Czerwone wina wydają się chude i kościste, robi się je w dużej mierze z pinot noir (którego najciekawsze wcielenie znalazłem bodaj w winiarni Vuglec-Breg w okolicach Krapiny, gdzie z burgundzkiej odmiany robi się dobre czerwone wino musujące w stylu off-dry, świetnie pasujące do lokalnych wędlin). Z podobnych dziwolągów próbowałem też naprawdę dobre, pachnące smażonymi truskawkami, taniczne wino lodowe z cabernet sauvignon – grona zbierano 22 stycznia 2010 r. o czwartej nad ranem, w temperaturze –14ºC. Powstało w Zaboku (Zagorje-Pregrada) w winiarni Petrač. Wina słodkie mogą być zresztą mocną stroną regionu – specjalizująca się w nich winiarnia Bodren z Pregrady osiąga fenomenalne rezultaty z winami lodowymi i TBA z takich odmian jak riesling, pinot blanc, chardonnay i müller-thurgau.

Sporo jest też odmian lokalnych, do których miejscowi producenci przywiązują dużą wagę i zdają sobie sprawę z ich marketingowej mocy.

Królestwo i baranek
Chorwacja to ziemia skrajnych indywidualistów. Także w winiarstwie. Wspólne inicjatywy spotyka się rzadko. Tym bardziej zaskoczyły mnie trzy mniej lub bardziej sformalizowane akcje, których świadkiem stałem się, podróżując wokół Zagrzebia.
W miejscowości Sveti Ivan Zelina (Prigorje-Bilogora) piliśmy lekkie, dość neutralne białe wina z odmiany kraljevina, które wszyscy miejscowi winiarze butelkują, używając identycznej etykiety. Zwana też imbriną, moraviną czy kraljeviną crveną (co wprowadza w błąd, bo to szczep biały, jednak dojrzewając w pełnym słońcu, zyskuje jesienią lekko czerwony odcień) Kraljevina – po polsku królestwo – to prawdopodobnie stara lokalna odmiana pochodząca właśnie z Zeliny i głównie tu spotykana. Daje wina aromatycznie dość neutralne, za to wysokokwasowe przez co świeże, niskoalkoholowe, raczej do codziennego picia.

Nieco ciekawiej wypada škrlet z Moslaviny. Lokalni winiarze nie ukrywają, że zależy im przede wszystkim na lekkim, świeżym winie, które sprzedają na pniu turystom, rowerzystom i przybyszom z Zagrzebia. (To zresztą typowy sposób dystrybucji win w Chorwacji Północno-Zachodniej.) W czasie degustacji pod Kutiną spróbowaliśmy win ledwie dwumiesięcznych. Škrlet z rocznika 2011 został w większości sprzedany. Część tego sukcesu wiąże się z lokalną popularnością odmiany, część wynika z niewielkiego areału winnic – škrletem obsadzonych jest raptem ok. 60 ha. To i tak dobrze, bo odmiana była zagrożona wyginięciem, a jej odrodzenie zaczęło się niewiele ponad dekadę temu. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od niemieckiego słowa scharlach, które oznacza… szkarlatynę – na skórce gron škrleta pojawiają się w miarę dojrzewania czerwone cętki.

Odmiana dochodzi raczej późno, z czym wiążą się problemy – škrlet przetrzymany dłużej na krzewach, idzie szybko w alkohol i traci ożywczą kwasowość. Dlatego większość winiarzy od kilku lat zbiera grona ok. pięciu dni przed czasem. Szczep zazwyczaj gorzej wypada w rocznikach bardzo gorących. Choć i tu są wyjątki. Najciekawsze z próbowanych wino ze škrletu zrobił moim zdaniem Ivan Kosovec. W swojej, liczącej raptem 3 ha, ekologicznie prowadzonej winnicy zebrał grona wbrew obowiązującym standardom późno, pozwolił winu wskoczyć na 14 proc. alkoholu, w cudowny sposób nie stracił przy tym równoważącej kwasowości. Uzyskał wino o dobrej strukturze, z ładną nutą mineralną, a w wersji Selekcija macerował nawet 20 proc. moszczu na skórkach przez siedem dni, co dodało winu intrygujących nut aromatycznych i ładnej garbnikowej podbudowy.

Winiarze z Moslaviny używają wspólnego dla škrleta logo z baranią głową, bo też kiść winogron tej odmiany ma przypominać głowę rogatego barana.

Jeszcze jedną wspólną markę dla swoich win mają winiarze z Međimurja. Z tysiąca hektarów tamtejszych winnic około połowy zajmuje furmint znany w Chorwacji pod nazwą moslavac. Miejscowi producenci stworzyli dlań wspólną (nieco oldskulową, niestety w złym tego słowa znaczeniu) etykietę: Pušipel. Proste wina wytrawne sprzedawane są jako Classic, te dłużej dojrzewające na krzewach (jak mówią Chorwaci – predikatna vina) – Prestige. Miłośnicy węgierskich furmintów z Tokaju czy Somló mogą poczuć się, póki co, nieco medzimurskimi moslavacami rozczarowani – to raczej szczupłe wina o małej koncentracji, bez szczególnie głębokiej mineralności.

Zdjęcia (4)

Warto przeczytać

Artykuł
Cypr. Wino na wyspie Afrodyty

Wspaniały klimat, zabytki, kuchnia i legendarne wino commandaria. To tylko niektóre z powodów, dla których warto tego lata odwiedzić Cypr. Winomaniacy mają tu co odkrywać – regularnie przybywa naprawdę dobrych win. Cypr jest trzecią pod względem wielkości, po Sycylii i Sardynii, wyspą Morza Śródziemnego. Wybrzeże liczy 720 km. Rządzony od XII wieku... więcej »

Artykuł
Skarby z Dalmacji

„Mały kraj na wielkie wakacje” – takim sloganem reklamuje się od kilku lat Chorwacja. Dodajmy, ze mogą być to wielkie wakacje winiarskie, pod warunkiem, że podróżny zada sobie trochę trudu i miast eksploracji półek z winami w „zwykłych” sklepach poszuka porządnych winiarni. Jakich...? O winach z Dalmacji pisał już Tomek Prange-Barczyński... więcej »

Artykuł
Enonarty. Wino, śnieg i harakiri

Harakiri popełniłem dwukrotnie. Raz za razem. Teraz już wiem, że zdecydowanie lepiej robić to przed lunchem. Przynajmniej w Zillertal. Harakiri to najbardziej stromy stok narciarski w Austrii. Ma 78% nachylenia. Leży w regionie Penken, powyżej Mayerhofen, w dolinie rzeki Zill, w austriackim Tyrolu. Ściana jest rzeczywiście stroma, choć na tyle krótka, że powinni sobie dać z nią... więcej »

Artykuł
Maratheftiko, zivania i rzeźnik-winiarz

Wyprawa w cypryjskie góry Troodos to okazja do wypicia autentycznych win, zagubienia się w malowniczym krajobrazie, wreszcie spotkania świetnych, otwartych ludzi (nie tylko winiarzy).

Artykuł
Enozakupowicz w Montalcino

Senne poza kilkoma letnimi miesiącami Montalcino pozostaje najlepszą bazą wypadową do eksploracji regionu dla wszystkich miłośników Brunello. Otoczone winnicami i gajami oliwnymi Montalcino można obejść w pół godziny. Kto jednak podda się leniwej atmosferze położonego na szczycie wzgórza miasteczka, spędzi tu z przyjemnością cały dzień włócząc się po zaułkach... więcej »

Artykuł
Winne safari

Sezon narciarski dopiero się zaczyna. Tomasz Prange-Barczyński wspomina tymczasem zakończenie poprzedniego, którego głównym akcentem było winne safari w Alta Badia.

Komentarze (0)

Brak komentarzy




Kalendarium imprez
09.05

Wt

FENAVIN

Ciudad Real

01.06

Cz

Warsaw Food Expo 2017

Warszawa, Ptak Expo

02.06

Pt

Targi Pyszna Polska

Hala Stulecia, Wrocław

18.06

N

VINEXPO

Bordeaux

Do góry

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER


Ta strona korzysta z ciastek - małych plików tekstowych przechowywanych na komputerze użytkownika - celem ułatwienia korzystania z serwisu poprzez zapisywanie informacji o takich akcjach użytkowników jak np zalogowanie. Aby dowiedzieć się więcej kliknij tutaj »

ZAMKNIJ